Bir ziyaretçi sitenize tıkladığında ilk karşılaştığı şey tasarımınız ya da metniniz değil, bekleme süresidir. Sayfa geç açılırsa, dokunuşlara geç tepki verirse ya da okurken içerik yerinden oynarsa, ziyaretçi çoğu zaman ne sunduğunuzu görmeden geri döner. Bu yazıda hızın işinizi neden etkilediğini, Core Web Vitals'ın ne ölçtüğünü, sitenizi ücretsiz araçlarla nasıl ölçeceğinizi ve iyileştirmeye nereden başlayacağınızı anlatıyoruz.
Yavaş site neden müşteri kaybettirir?
Ziyaretçi açısından yavaş bir site, kapısı zor açılan bir dükkân gibidir: içeride ne olduğu önemini yitirir. Arama sonucundan ya da bir reklamdan gelen kişi için geri tuşu bir parmak uzaklıktadır ve sıradaki sonuç çoğu zaman rakibinizdir. Reklamla getirdiğiniz ziyaretçi sayfa açılmadan çıkarsa, o tıklamanın bedelini karşılığını almadan ödemiş olursunuz.
İkinci etki arama görünürlüğüdür. Google, sayfa deneyimini sıralamada dikkate aldığı etkenlerden biri sayıyor ve bu deneyimi büyük ölçüde Core Web Vitals ile ölçüyor. Ancak hız tek başına sitenizi üst sıralara taşımaz; içeriğin aranan soruya ne kadar iyi yanıt verdiği ve rekabetin durumu çok daha belirleyicidir. Hız birçok etkenden yalnızca biridir. Asıl önemli yanı, gelen ziyaretçinin kalıp kalmayacağını doğrudan etkilemesidir.
Core Web Vitals: üç ölçüm, sade anlatımla
Core Web Vitals, Google'ın bir sayfanın kullanıcıya nasıl hissettirdiğini anlamak için seçtiği üç ölçümün ortak adıdır. Her biri ziyaretçinin aklındaki farklı bir soruya karşılık gelir: Sayfa açıldı mı? Dokunduğumda tepki veriyor mu? İçerik yerinde duruyor mu?
- LCP (Largest Contentful Paint), ana içeriğin ne zaman göründüğünü ölçer. Sayfanın en büyük parçası, yani çoğunlukla üstteki büyük görsel ya da başlık ekrana geldiğinde ziyaretçi sayfanın açıldığını düşünür.
- INP (Interaction to Next Paint), sayfanın bir dokunuşa ne kadar çabuk tepki verdiğini ölçer. Menüye, bir düğmeye ya da form alanına dokunduktan sonra ekranda bir şeyin değişmesi ne kadar sürüyorsa INP odur.
- CLS (Cumulative Layout Shift), sayfa yüklenirken düzenin ne kadar kaydığını ölçer. Bir bağlantıya dokunacakken üstte beliren bir görsel ya da reklam her şeyi aşağı ittiyse, yaşadığınız şey düzen kaymasıdır.
Google'ın iyi saydığı eşikler
LCP 2,5 saniye ya da altında, INP 200 milisaniye ya da altında, CLS ise 0,1 ya da altında olmalıdır. Bu değerler sitenize yapılan ziyaretlerin büyük çoğunluğunda tutuyorsa sayfa iyi sayılır.
Kendi sitenizi ücretsiz araçlarla ölçün
İlk araç PageSpeed Insights. Google'ın bu ücretsiz aracına sayfanızın adresini yazarsınız; mobil ve masaüstü için ayrı birer rapor verir. Raporda, yeterli ziyaret varsa gerçek kullanıcılarınızdan toplanan Core Web Vitals değerleri, aracın o anda yaptığı deneme yüklemesinin sonuçları ve iyileştirme önerileri yer alır. Yalnızca ana sayfayı değil, satış ya da başvuru getiren sayfaları da tek tek deneyin; bir ürün sayfası ana sayfadan çok farklı davranabilir.
İkinci araç Search Console'daki Core Web Vitals raporu. Search Console, Google'ın site sahiplerine sunduğu ücretsiz paneldir. Bu rapor tek bir sayfaya değil sitenin bütününe bakar: sayfalarınızı mobil ve masaüstü için ayrı ayrı iyi, iyileştirilmesi gereken ve zayıf olarak gruplar. Böylece sorunun tek bir sayfada mı, yoksa örneğin bütün ürün sayfalarında mı olduğunu görürsünüz.
Bu araçlarda iki tür veri görürsünüz ve ikisi çoğu zaman birbirini tutmaz. Laboratuvar verisi, aracın belirli bir cihazı ve bağlantı hızını taklit ederek o anda yaptığı tek bir denemedir. Saha verisi ise sitenizi son haftalarda Chrome tarayıcısıyla gezen gerçek ziyaretçilerden toplanır; eski telefonlar ve zayıf bağlantılar da işin içindedir. Bu yüzden karar verirken saha verisine bakın; laboratuvar testini sorunun nedenini bulmak ve bir değişikliğin işe yarayıp yaramadığını hemen görmek için kullanın. Siteniz yeniyse ya da az ziyaret alıyorsa saha verisi görünmeyebilir. Bu bir hata değildir, henüz yeterli veri birikmemiştir.
Yavaşlığın en yaygın nedenleri
Yavaş sitelerde sorun çoğu zaman tek bir büyük hata değil, zamanla birikmiş küçük yüklerdir.
- Fazla büyük görseller. Telefonla çekilip olduğu gibi yüklenen bir fotoğraf, ekranda göründüğü boyutun kat kat üzerinde veri taşır. LCP'yi en sık bozan neden budur.
- Çok sayıda üçüncü taraf script. Bunlar başka şirketlerin sunucularından sitenize eklenen küçük programlardır: analiz araçları, reklam pikselleri, canlı destek kutuları. Her biri zararsız görünür; birlikte tarayıcıyı meşgul eder ve dokunuşlara verilen tepkiyi geciktirir.
- Ağır yazı tipleri. Her yazı tipi ailesi ve her kalınlık ayrı bir dosyadır. Sayı arttıkça metin geç görünür ya da yazı tipi yüklendiği anda satırlar kayar.
- Yavaş barındırma. Sunucu ilk yanıtı geç verirse geri kalan her şey o gecikmenin üzerine eklenir.
- Yeri ayrılmamış görseller, reklamlar ve gömülü içerikler. Tarayıcı bir görselin ya da reklamın ne kadar yer kaplayacağını önceden bilmezse onu sonradan araya yerleştirir ve altındaki her şey kayar.
Önce neyi düzeltmeli?
Her şeyi aynı anda düzeltmeye çalışmak pahalıdır ve hangi değişikliğin işe yaradığını görmenizi engeller. Biz aşağıdaki sırayı izliyoruz; çünkü ilk adımlar genellikle en az emekle en büyük farkı yaratır.
- 1
Ölçün ve en önemli sayfaları seçin. En çok ziyaret alan ve gelir getiren birkaç sayfanın saha verisini not edin; başlangıç değerini bilmeden iyileşmeyi gösteremezsiniz.
- 2
Görselleri küçültün. Onları ekranda görünecekleri boyuta indirin, sıkıştırılmış modern biçimlerde sunun ve ekranın altında kalanların yalnızca ziyaretçi oraya kaydırdığında yüklenmesini sağlayın.
- 3
Görsellere, reklamlara ve gömülü içeriklere yer ayırın. Genişlik ve yükseklik önceden belirtildiğinde düzen kaymaları büyük ölçüde ortadan kalkar.
- 4
Üçüncü taraf scriptleri ayıklayın. Hepsini listeleyin ve her biri için sorun: bunu hâlâ kullanan var mı? Kullanılmayanları kaldırın, kalanların ana içerikten sonra yüklenmesini sağlayın.
- 5
Yazı tiplerini sadeleştirin. Aile ve kalınlık sayısını azaltın; asıl yazı tipi gelene kadar metnin yedek bir yazı tipiyle görünmesini sağlayın.
- 6
Barındırmayı ve önbelleği ele alın. Sunucu yanıtı hâlâ yavaşsa daha güçlü bir barındırma planına geçin ve sayfaları önbelleğe alın, yani her ziyarette yeniden üretmek yerine hazır kopyayı sunun.
- 7
Yeniden ölçün. Laboratuvar testi değişikliği hemen gösterir; saha verisinin güncellenmesi ise haftalar alır.
Hızlı bir site tek bir büyük iyileştirmeyle değil, sayfaya eklenen her yeni şey için “buna gerçekten ihtiyacımız var mı?” diye sormakla kurulur.
Geliştiricinize ya da ajansınıza ne sormalı?
Teknik ayrıntıyı bilmeniz gerekmiyor; doğru soruları sormanız yeterli. Şu sorulara açık yanıt alabilmelisiniz:
- Sitemizin Core Web Vitals değerleri saha verisinde, mobilde ne durumda? Hangi sayfa grupları eşiklerin dışında kalıyor?
- Yönetim panelinden yüklediğimiz görseller otomatik olarak küçültülüp sıkıştırılıyor mu, yoksa bunu her seferinde bizim mi yapmamız gerekiyor?
- Hız, teslim ölçütlerinin bir parçası mı? Yayından önce hangi sayfalar, hangi cihaz koşullarında test edilecek?
- Yayından sonra bu değerleri kim, ne sıklıkla izleyecek ve bozulduğunda kim müdahale edecek?
Yanıtlar belirsizse ya da size yalnızca laboratuvar puanının ekran görüntüsü gösteriliyorsa, konunun üzerine gitmekte fayda var. Biz web projelerinde hız ve erişilebilirlik iyileştirmesini işin olağan bir parçası sayıyoruz. Mevcut bir siteyi devraldığımızda da önce durumu ölçüyor, ne bulduğumuzu kısa bir raporla yazıyoruz.
Yayından sonra siteyi hızlı tutmak
Siteler çoğu zaman yayına alındıkları gün en hızlı hâllerindedir. Sonra yeni bir kampanya pikseli eklenir, ana sayfaya bir video konur, blog yazılarına telefonla çekilmiş fotoğraflar yüklenir. Hiçbiri tek başına sorun değildir; ama birkaç ay sonra site, kimse fark etmeden yavaşlamış olur.
Bunu önlemek için birkaç basit alışkanlık yeter. Search Console'daki raporu ayda bir açın ve iyi durumdaki sayfa sayısının düşüp düşmediğine bakın. Siteye yeni bir araç ya da script eklemeden önce neye yarayacağını ve ne zaman kaldırılacağını yazın; kampanya bittiğinde pikseli de kaldırın. Büyük bir tasarım değişikliğinden sonra en önemli sayfaları yeniden ölçün. Bakım anlaşmanız varsa hız izlemesinin kapsamda olup olmadığını sorun.
Site hızı bir kez yapılıp bitirilen bir iş değil, sitenin bakımının bir parçasıdır. Önce ölçün, en çok ziyaret alan sayfalardan ve en kolay düzeltmelerden başlayın, sonra yeniden ölçün. Hız tek başına arama sıralamanızı garanti etmez; ama ziyaretçinin sunduğunuz şeyi görecek kadar kalmasını sağlar. Gerisi içeriğinizin ve ürününüzün işidir.
