Bize gelen taleplerin yarısı “bir web sitesi istiyoruz” cümlesiyle başlıyor. Konuştukça bazılarının aslında bir web uygulaması, bazılarının ise tek sayfalık bir tanıtım sitesi istediği ortaya çıkıyor. Aradaki fark teknik bir ayrıntı değil; projenin süresini ve maliyetini birkaç kat değiştirir. Bu yazıda ayrımı nasıl yaptığımızı ve hangi durumda neyi önerdiğimizi anlatıyoruz.
Ayrım nerede başlıyor?
Web sitesi bilgi verir: kim olduğunuzu, ne sattığınızı, size nasıl ulaşılacağını anlatır. Web uygulaması ise iş yapar: kullanıcı giriş yapar, veri girer, bir işlemi tamamlar. Rezervasyon alan, sipariş takip eden ya da rapor üreten her şey uygulamadır.
Bir restoran örneği farkı netleştirir. Menüyü, adresi ve çalışma saatlerini gösteren sayfa bir sitedir; içeriği siz yazarsınız, ziyaretçi yalnızca okur. Aynı restoran masa rezervasyonu almak isterse durum değişir: sistem boş masaları bilmeli, aynı masayı iki ayrı kişiye vermemeli, onay mesajı göndermeli ve iptalleri işlemelidir. Ekranda görünen fark küçük bir formdur; arkasındaki iş ise bambaşka bir projedir.
Karar için üç soru
- Ziyaretçi giriş yapacak mı? Hesap varsa yetki, şifre sıfırlama ve veri güvenliği de vardır.
- İçerik kimden geliyor? Yalnızca siz yazıyorsanız site; kullanıcılar da veri üretiyorsa uygulama.
- Bir şey hesaplanıyor ya da başka sistemle konuşuyor mu? Ödeme, stok, takvim entegrasyonu uygulama işidir.
Üç soruya da “hayır” diyorsanız iyi tasarlanmış bir site yeterlidir ve birkaç haftada yayına çıkar. Bir tanesine bile “evet” diyorsanız kapsamı uygulama olarak planlamak gerekir.
Süreyi ve bütçeyi ne belirler?
Bir tanıtım sitesi genellikle 2–4 haftada biter, çünkü işin büyük kısmı tasarım ve içeriktir. Uygulamada ise her ekranın arkasında kurallar vardır: kim neyi görebilir, hatalı veri girilirse ne olur, ödeme yarıda kalırsa sipariş ne olur? Bu kuralların her biri tasarlanır, yazılır ve test edilir. Bu yüzden SaaS MVP'si ölçeğindeki bir uygulama 8–16 hafta sürer. Bütçe de sayfa sayısıyla değil, bu kuralların sayısıyla büyür.
Yayından sonra bakım
Fark yayın gününde bitmez. Bir sitenin bakımı hafiftir: içerik güncellenir, altyapı ara sıra yenilenir. Yönetim paneli sayesinde metinleri ve görselleri kendiniz değiştirirsiniz. Uygulama ise yaşayan bir sistemdir ve düzenli ilgi ister:
- Kullanıcı verisi yedeklenir ve korunur; bu sorumluluk yayından sonra da sürer.
- Bağlı olduğu ödeme, takvim ya da kargo servisleri değiştikçe entegrasyonlar güncellenir.
- Kullanıcılar soru sorar, hata bildirir, yeni özellik ister; birinin bunlara bakması gerekir.
- Sunucu sürekli izlenir, çünkü uygulama durduğunda işiniz de onunla birlikte durur.
Bakımı da sorun
Teklif isterken yapım bedelinin yanında yayın sonrası bakımın neleri kapsadığını da sorun. Biz her projeyi hata düzeltme süresiyle teslim ediyoruz; sonrası için aylık bakım anlaşması yapılabiliyor.
Orta yol: önce site, sonra uygulama
Emin değilseniz küçük başlayın: önce siteyi yayınlayın, uygulama kısmını ikinci aşamaya bırakın. Doğru kurulmuş bir altyapı bu geçişe izin verir. Restoran örneğinde bu şöyle işler:
- 1
Önce menüyü ve iletişim bilgilerini gösteren site yayına girer; rezervasyon için telefon numarası ya da basit bir talep formu yeter.
- 2
Birkaç ay boyunca talepleri izlersiniz: kaç kişi rezervasyon istiyor, hangi gün ve saatlerde, hangi sorularla?
- 3
Talep gerçekten varsa rezervasyon sistemi aynı sitenin üzerine, artık gerçek ihtiyaca göre eklenir.
Bu yolun bir şartı var: ikinci aşamayı ilk günden söylemek. Site, ileride uygulama eklenebilecek bir altyapıyla kurulursa geçiş bir ek olur; hazır bir şablonla kurulursa baştan yazmak gerekir.
Sık yapılan hatalar
- “Sadece küçük bir üye girişi olsun” demek. Giriş ekranı küçüktür; arkasından gelen şifre sıfırlama, yetki ve veri güvenliği küçük değildir.
- Kimsenin kullanacağından emin olmadan büyük bir uygulamayla başlamak. Talebi önce sade bir siteyle ölçmek çok daha ucuzdur.
- Kapsamı sayfa sayısıyla tarif etmek. “On sayfalık site” bir şey anlatmaz; ziyaretçinin ne yapabileceği anlatır.
- Bakımı plana katmamak ve yayından sonra kimsenin ilgilenmediği bir sistemle baş başa kalmak.
En pahalı hata, uygulama gereken yere site yaptırıp altı ay sonra baştan yazdırmaktır.
İlk görüşmeye nasıl hazırlanmalı?
- Ziyaretçinin yapabilmesini istediğiniz her şeyi fiil olarak yazın: okur, form doldurur, randevu alır, ödeme yapar.
- Yukarıdaki üç soruya verdiğiniz yanıtları kısa gerekçeleriyle not edin.
- Bugün elle yürüttüğünüz işleri listeleyin; hangilerinin sisteme taşınacağı kapsamı belirler.
- İlk gün mutlaka olması gerekenle sonraya kalabilecek olanı birbirinden ayırın.
Bu liste elinizdeyse ilk görüşmede hangisine ihtiyacınız olduğunu birlikte netleştirir, ardından haftalara bölünmüş bir takvim göndeririz. Çoğu zaman doğru yanıt ikisinden biri değil, doğru sıradır: önce site, zamanı gelince uygulama.
